
Jan
Brzechwa - właściwie Jan Wiktor Lesman (1900-66), urodził się w Żmerynce na Podolu,
jego ojciec był pracownikiem kolei. J. Brzechwa podjął studia medyczne w
Kazaniu, a następnie studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim. W latach
1920-21 wziął udział jako ochotnik w wojnie polsko-radzieckiej. Z wykształcenia
- prawnik specjalista w dziedzinie prawa autorskiego, z zamiłowania - poeta,
satyryk, tłumacz, autor popularnych utworów dla dzieci. Stryjeczny brat Leśmiana, który jednak nie uznawał jego twórczości za prawdziwą literaturę.
Debiut
Brzechwy przypadł na rok 1915, kiedy to opublikował pierwsze wiersze w
piotrogrodzkim „Sztandarze” i kijowskich „Kłosach Ukraińskich”. Od 1918 pisał
satyryczne teksty kabaretowe posługując się pseudonimem: Szerszeń i Szer-Szeń.
Utwory liryczne publikował w „Skamandrze” i „Wiadomościach Literackich”. Wydał
kilka tomików poetyckich: "Oblicza zamyślone" (1926), "Talizmany" (1929), "Trzeci
krąg" (1932), "Piołun i obłok" (1935).

Popularność
zdobył jako twórca wierszy dla dzieci, m. in. "Tańcowała igła z nitką" (1938),
"Kaczka Dziwaczka" (1939), "Przygody pchły szachrajki" (1946), "Brzechwa dzieciom"
(1953) oraz powieści "Akademia Pana Kleksa" (1946). Opublikował wspomnienia pt.:
"Gdy owoc dojrzewa" (1958). Tłumaczył literaturę dziecięcą oraz utwory dramatyczne
z języka rosyjskiego, m. in. Czechowa.
Pseudonimem ‘Jan Brzechwa’ posługiwał się
od 1946, natomiast pod prawdziwym nazwiskiem publikował artykuły z dziedziny
prawa. Tematyka żydowska pojawiała się wyłącznie w utworach satyrycznych, np. w
sztuce scenicznej "Moryc" (1927) napisanej wspólnie z J. Tuwimem i M. Hemarem.
Zawodowo pracował jako radca prawny, zajmując się ochroną praw autorskich, w
1924-39 w Związku Artystów i Kompozytorów Scenicznych (ZAiKS); w 1945-48 w
Spółdzielni Wydawniczej „Czytelnik” i ponownie w ZAiKS. W 1953-55 był prezesem
Rady ZAiKS, a od 1957 przewodniczącym Zarządu. W latach 1958-66 był członkiem
Zarządu Polskiego Pen-Clubu. W 1965 otrzymał nagrodę I stopnia ministra kultury
i sztuki za całokształt twórczości.
